O‘ZBEK TILI LEKSIKASIDAGI ARABCHA O‘ZLASHMALAR
https://doi.org/10.5281/zenodo.18035726
Kalit so‘zlar
o‘zbek tili, arabcha o‘zlashmalar, leksika, terminologiya, semantik moslashuvAnnotasiya
Mazkur maqolada o‘zbek tili leksikasidagi arabcha o‘zlashmalar lingvistik va tarixiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda arabcha kelib chiqishga ega leksik birliklarning o‘zbek tiliga kirib kelish bosqichlari, ularning semantik, fonetik va morfologik moslashuv jarayonlari yoritiladi. Shuningdek, diniy-huquqiy, savdo-sotiq, ilm-fan va ijtimoiy-siyosiy sohalarda faol qo‘llaniladigan arabcha terminlarning hozirgi o‘zbek adabiy tilidagi o‘rni va funksional xususiyatlari aniqlanadi. Maqolada tavsifiy, qiyosiy-tarixiy hamda leksik-semantik tahlil metodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari o‘zbek tili leksik tizimining shakllanishida arab tilining muhim manba bo‘lib xizmat qilganini hamda arabcha o‘zlashmalarning hozirgi davrda ham terminologik faol qatlam sifatida saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Muxtorova M. D. Arab tilidan o‘zbek tiliga o‘zlashgan atamalar tasnifi. Central Asian Journal of Education and Innovation, 2024. (Arab tilidagi sohalararo atamalarni guruhlash va tahlil qilgan ilmiy maqola).
Eshonqulov B. X. Hozirgi o‘zbek adabiy tilida arabiy lug‘aviy o‘zlashmalarning paradigmik assimilyatsiya munosabati. Filologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya avtoreferati, Toshkent, 1996. (21-betda o‘zbek tili lug‘at tarkibidagi arabcha so‘zlar ulushi haqida ma’lumot berilgan).
Saidova S. S. Arab tilidan o‘zlashgan atamalarning lug‘aviy-ma’noviy xususiyatlari. “Sharq tillarini o‘qitishning dolzarb masalalari” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari, Toshkent, 2022, pp. 337–348. (O‘zbek tilidagi arabcha diniy atamalarning ma’no o‘zgarishi va tilga qayta kirib kelishi tahlil qilingan).
O‘zbek tilining izohli lug‘ati (5 jildlik). – Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2006. (Ushbu fundamental nashrda o‘zbek tilidagi so‘zlarning izohlari bilan birga, ularning kelib chiqishi, jumladan arabcha ekani qayd etilgan).
