NEMIS VA O'ZBEK TILLARIDA ZOONIMLARNING METAFORIK QO'LLANILISHI: LINGVOKOGNITIV VA LINGVOKULTUROLOGIK TAHLIL
https://doi.org/10.5281/zenodo.18950275
Kalit so‘zlar
zoonim, metafora, konseptual metafora, lingvokulturologiya, taqqoslamali tilshunoslik, nemis tili, o'zbek tili.Annotasiya
Ushbu maqolada nemis va o'zbek tillarida zoonimlarning metaforik ishlatilishi lingvokognitiv va lingvokulturologik yondashuvlar asosida taqqoslangan holda ko'rib chiqiladi. Zoonimlar orqali hosil bo'ladigan metaforalar insonning xarakteri, ijtimoiy xulq-atvori va axloqiy bahosini ifodalovchi muhim semantik-pragmatik vosita sifatida tadqiq etiladi. Tadqiqotda metaforik ko'chirish mexanizmlari, konnotativ ma'no qatlamlari va madaniy omillarning ahamiyati batafsil yoritiladi. Olingan natijalar zoonimik metaforalarning har ikkala tilda ham antropotsentrik xususiyatga ega ekanligini, ammo ularning semantik hajmi va baholovchi yuklamalari jihatidan farq qilayotganini ko'rsatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Lakoff, G., Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.pp. 3-9, 52-55
Lakoff, G. (1993). The Contemporary Theory of Metaphor. In: Metaphor and Thought. Cambridge: Cambridge University Press. Pp. 202-207, 244-247
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A Practical Introduction. Oxford: Oxford University Press. Pp. 37-43, 200-205
Wierzbicka, A. (1997). Understanding Cultures through Their Key Words. Oxford: Oxford University Press. Pp. 15-21, 102-108
Heringer, H. J. (2015). Interkulturelle Kommunikation. Tübingen: A. Francke Verlag. S. 126-159
Bußmann, H. (2008). Lexikon der Sprachwissenschaft. Stuttgart: Kröner Verlag.
Burger, H. (2010). Phraseologie: Eine Einführung am Beispiel des Deutschen. Berlin: Erich Schmidt Verlag. S. 14-20, 62-68
Dobrovol’skij, D., Pirainen, E. (2005). Figurative Language: Cross-Cultural and Cross-Linguistic Perspectives. Oxford: Elsevier.
Телия, В. Н. (1996). Русская фразеология. Семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты. Москва: Школа «Языки русской культуры». C. 32-40,105-110
Маслова, В. А. (2001). Лингвокультурология. Москва: Академия. C.27-35, 87-92
Апресян, Ю. Д. (1995). Избранные труды. Том II. Интегральное описание языка. Москва: Языки русской культуры. C. 67-74, 112-118
Раҳматуллаев, Ш. (2006). Ўзбек тилининг изоҳли фразеологик луғати. Тошкент: Ўқитувчи. Б.120-145
Нурмонов, А. (2012). Ўзбек тилшунослиги масалалари. Тошкент: Фан. Б.45-52
Саидов, Қ. (2018). Ўзбек тили лексикологияси. Тошкент: Университет. Б.133-140
Dudenredaktion (2023). Duden – Deutsches Universalwörterbuch. Berlin: Dudenverlag. S. 80-100, 200-300, 500-550
