GLOBAL IQLIM O‘ZGARISHI SHAROITIDA MARKAZIY OSIYO DAVLATLARINING EKOLOGIK HAMKORLIK MEXANIZMLARI
https://doi.org/10.5281/zenodo.24240480
Kalit so‘zlar
Markaziy Osiyo, iqlim o‘zgarishi, ekologik hamkorlik, transchegaraviy suv resurslari, ICWC, IFAS, iqlim diplomatiyasi, ekologik xavfsizlik.Annotasiya
Maqolada global iqlim o‘zgarishining Markaziy Osiyoga, birinchi navbatda mintaqaning suv resurslariga ko‘rsatayotgan ta’siri hamda mintaqa davlatlari o‘rtasidagi ekologik hamkorlikning institutsional, huquqiy va moliyaviy mexanizmlari tahlil qilinadi. ICWC, IFAS, Chu-Talas komissiyasi, CAREC dasturi va Shanxay hamkorlik tashkiloti doirasidagi tashabbuslarning imkoniyat va cheklovlari ko‘rib chiqiladi. Mavjud mexanizmlarning fragmentarligi, yuqori va quyi oqim davlatlari manfaatlari to‘qnashuvi hamda ma’lumot almashinuvining zaifligi ularning samaradorligini pasaytirayotgani asoslanadi va hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha amaliy takliflar ilgari suriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Yu Y., Pi Y., Yu X. va boshq. Climate change, water resources and sustainable development in the arid and semi-arid lands of Central Asia in the past 30 years // Journal of Arid Land, 2018, Vol. 11. –P. 1-14. 10.1007/s40333-018-0073-3
Prniyazova A., Turaeva S., Turgunov D., Jarihani B. Sustainable Transboundary Water Governance in Central Asia: Challenges, Conflicts, and Regional Cooperation // Sustainability. – 2025. 10.3390/su17114968
Krasznai M., Abdullaev I. Research and education as the drivers of a paradigm shift in Central Asian water governance and water diplomacy // Kazakhstan-Spectrum, 2025.
Asian Development Bank. CAREC 2030: Supporting Regional Actions to Address Climate Change: A Scoping Study. –Manila: ADB, 2023. 10.22617/spr230126-2
Abzhalov U. The problems of joint use of water resources in Central Asia // Bulletin of Osh State University. – 2025. 10.52754/16948610_2025_3_0_3
Байкушикова Г.С., Уткелбай Р.Е., Пермахан К. Региональное сотрудничество в сфере управления трансграничными водными ресурсами в Центральной Азии: гибридные формы институционального и политического взаимодействия // International relations and international law Journal. – 2026. 10.26577/irilyj.v114i2.1612
Tulindinova Z., Pulatov B., Batykova A. va boshq. Sustainable Irrigation in Central Asia: A Review of Historical Development, Water Governance, Climate Change, and Digital Transformation // Journal of Sustainability Research. – 2026. 10.20900/jsr20260069.
Asian Development Bank. Regional Action on Climate Change: A Vision for the Central Asia Regional Economic Cooperation Program. – Manila: ADB, 2024. 10.22617/spr240218-2.
Miao J.-C., Dzhumabaeva M. Constructing a Central Asian environmental security community: an analysis of Kyrgyzstan’s role within the Shanghai Cooperation Organization framework // Bulletin of Kyrgyz State University named after I. Arabaev. – 2025. 10.33514/1694-7851-2025-3/2-504-517.
Алтынбекова А., Ахмедьянова Д. Климатическая дипломатия в Центральной Азии: контекст, вызовы и возможности // Журнал исследований Центральной Азии. – 2025. 10.52536/3006-807x.2025-3.003.
Abdurasulov J. The Role of Water Resources in Geopolitical Processes in Central Asia // World Economy and International Relations. – 2025. – Vol. 69, № 12. – P. 102-108.
Иссаков Ю., Саркыткан К., Гаич Т. и др. Трансграничная водная безопасность в Центральной Азии в условиях изменения климата: институциональные проблемы, адаптационные меры и перспективы дальнейших исследований // Water. – 2025. 10.3390/w17121795.
Сайдалиева З., Муччоне В., Шахгеданова М. и др. Адаптация к изменению климата в горных регионах Центральной Азии: систематический обзор научной литературы // Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change. 2024. – Т. 15. 10.1002/wcc.891.
