OLAMNING LISONIY VA BADIIY MANZARASIGA OID NAZARIY QARASHLAR
https://doi.org/10.5281/zenodo.23415107
Kalit so‘zlar
olam manzarasi, lisoniy manzara, badiiy manzara, konsept, konseptuallashtirish, antropotsentrizm, lingvokulturologiya, badiiy obraz, metafora.Annotasiya
Mazkur maqolada olamning lisoniy va badiiy manzarasi nazariyasining lingvistik hamda lingvokulturologik asoslari yoritilgan. Olamning lisoniy manzarasi insonning borliqni idrok etishi, konseptuallashtirishi va til birliklari orqali ifodalashi natijasida shakllanuvchi milliy-madaniy model sifatida tahlil qilinadi. Olamning badiiy manzarasi esa borliqning ijodkor tomonidan individual-estetik idrok etilishi va badiiy obraz, metafora hamda boshqa tasviriy vositalar yordamida qayta yaratilishi bilan izohlanadi. Shuningdek, lisoniy va badiiy manzaraning o‘zaro munosabati antropotsentrizm, milliy-madaniy o‘ziga xoslik va interdisiplinar yondashuv asosida ochib beriladi. Tadqiqot natijalari lisoniy va badiiy manzarani qiyosiy, kognitiv hamda lingvokulturologik jihatdan o‘rganish zarurligini ko‘rsatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Croft W., Cruse D.A. Cognitive Linguistics. – Cambridge: Cambridge University Press, 2004. – 356 p.
Гумбольдт В. фон. Избранные труды по языкознанию / пер. с нем.; под ред., с предисл. и примеч. Г.В. Рамишвили. – М.: Прогресс, 1984. – 397 с. – (Языковеды мира).
Караулов Ю.Н. Русский язык и языковая личность / отв. ред. Д.Н. Шмелев. – М.: Наука, 1987. – 261 с.
Кубрякова Е.С. Язык и знание: На пути получения знаний о языке: части речи с когнитивной точки зрения. Роль языка в познании мира. – М.: Языки славянской культуры, 2004. – 560 с.
Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 242 p.
Lakoff G. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. – Chicago: University of Chicago Press, 1987. – 614 p.
Маслова В.А. Лингвокультурология: учебное пособие для студентов высших учебных заведений. – М.: Академия, 2001. – 208 с.
Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Key Words: English, Russian, Polish, German, and Japanese. – New York: Oxford University Press, 1997. – 317 p.
Худойберганова Д.С. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. – Тошкент: Фан, 2013. – 136 б.
Azizova N.E. A Cross-Cultural Linguistic Study of the “Human” Concept Amid National and Global Value Transformations // Universal Journal of Law, Finance and Applied Sciences. – Vol. 4, Issue 33. – 2026. – P. 50–53.
Azizova N.E. The Cultural and Cognitive Analysis of Somatic Phraseological Units (Based on Uzbek and English Languages) // Nomutaxassis tinglovchi, talaba va kursantlarga chet tilini o‘qitish metodikasi: Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. – Toshkent, 2025. – B. 58–63.
