SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI ILOVALAR YORDAMIDA XORIJIY TILNI O‘QITISH: SAMARADORLIK, IMKONIYATLAR VA PEDAGOGIK MUAMMOLAR
https://doi.org/10.5281/zenodo.23414539
Kalit so‘zlar
sun’iy intellekt, xorijiy til ta’limi, generativ sun’iy intellekt, chatbot, adaptiv ta’lim, shaxsiylashtirilgan ta’lim, raqamli pedagogika, til ko‘nikmalari.Annotasiya
Ushbu tadqiqotning maqsadi sun’iy intellekt (SI) asosidagi ilovalarning xorijiy tilni o‘qitish jarayonidagi pedagogik imkoniyatlari, samaradorligi va mavjud muammolarini tahlil qilishdan iborat. Tadqiqotda SI texnologiyalarining xorijiy tilning yozish, so‘zlashuv, tinglab tushunish, lug‘at va grammatik kompetensiyalarni rivojlantirishdagi o‘rni, shuningdek, o‘quv jarayonini shaxsiylashtirish, tezkor qayta aloqa taqdim etish, o‘quv motivatsiyasi va o‘quvchi avtonomiyasini qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqot ma’lumotlari so‘nggi yillarda nashr etilgan ilmiy maqolalar, tizimli sharhlar va meta-tahlillar asosida tahlil qilinadi. Ma’lumotlarni tahlil qilishda tavsifiy, qiyosiy va tematik tahlil usullaridan foydalaniladi. Natijalar SI asosidagi chatbotlar, avtomatik yozuvni baholash tizimlari, nutqni tanish texnologiyalari va adaptiv ta’lim platformalari xorijiy tilni o‘rganishda individual mashq, tezkor qayta aloqa va kommunikativ amaliyot imkoniyatlarini kengaytirishini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, noto‘g‘ri axborot, texnologiyaga ortiqcha bog‘liqlik, ma’lumotlar maxfiyligi, raqamli tengsizlik va o‘qituvchilarning SI kompetensiyasi bilan bog‘liq muammolar mavjud. Tadqiqot SI vositalarini o‘qituvchini almashtiruvchi emas, balki aniq pedagogik maqsadlar asosida o‘qituvchi rahbarligida qo‘llanadigan qo‘shimcha vosita sifatida integratsiya qilish zarurligini asoslaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Balcı, Ö. (2024). The role of ChatGPT in English as a foreign language (EFL) learning and teaching: A systematic review. International Journal of Current Educational Studies, 3(1), 66–82. https://doi.org/10.46328/ijces.107
Du, J., & Daniel, B. K. (2024). Transforming language education: A systematic review of AI-powered chatbots for English as a foreign language speaking practice. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100230. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100230
Lai, W. Y. W., & Lee, J. S. (2024). A systematic review of conversational AI tools in ELT: Publication trends, tools, research methods, learning outcomes, and antecedents. Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, 100291. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100291
Li, Y., Shadiev, R., & Chiu, T. K. F. (2026). Applying generative artificial intelligence to task-based language teaching and learning: A systematic review and meta-analysis. TechTrends, 70, 150–163. https://doi.org/10.1007/s11528-025-01140-7
Lo, C. K., Yu, P. L. H., Xu, S., Ng, D. T. K., & Jong, M. S. Y. (2024). Exploring the application of ChatGPT in ESL/EFL education and related research issues: A systematic review of empirical studies. Smart Learning Environments, 11, 50. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00342-5
Mohebbi, A. (2025). Enabling learner independence and self-regulation in language education using AI tools: A systematic review. Cogent Education, 12(1), 2433814. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2433814
Torres, P. J., & Kahveci, Y. E. (2025). Effectiveness of artificial intelligence (AI) in language teaching. Computers and Education: Artificial Intelligence, 9, 100522. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100522
Wang, Y., Zhang, Z. J., & Zhou, H. (2026). Artificial intelligence in language learning: A twenty-year scoping review of applications, research methods, and outcomes. Research Synthesis in Applied Linguistics. https://doi.org/10.1080/29984475.2026.2647961
Wiboolyasarin, W., Wiboolyasarin, K., Tiranant, P., Jinowat, N., & Boonyakitanont, P. (2025). AI-driven chatbots in second language education: A systematic review of their efficacy and pedagogical implications. Ampersand, 14, 100224. https://doi.org/10.1016/j.amper.2025.100224
Wu, X.-Y. (2024). Artificial intelligence in L2 learning: A meta-analysis of contextual, instructional, and social-emotional moderators. System, 126, 103498. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103498
Yang, L., & Li, R. (2024). ChatGPT for L2 learning: Current status and implications. System, 124, 103351.
