MATNNING VAQT JIHATDAN TASHKIL ETILISHIDA RETROSPEKTSIYA VA PROSPEKTSIYA KATEGORIYALARINING O‘RNI
https://doi.org/10.5281/zenodo.20007261
Kalit so‘zlar
retrospeksiya, prospeksiya, matn lingvistikasi, vaqt kategoriyasi, kohesiya, integratsiya, informativlik, matn tahlili, badiiy matn, interpretatsiya, diskurs, implisitlik, eksplisitlik.Annotasiya
Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikda muhim o‘rin tutuvchi retrospektsiya va prospektsiya kategoriyalarining matnning vaqt jihatdan tashkil etilishidagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda ushbu kategoriyalarning matn ichidagi vaqt dinamikasini shakllantirish, voqealar izchilligini ta’minlash hamda o‘quvchining interpretatsion faoliyatiga ta’siri yoritiladi. Ayniqsa, retrospeksiyaning kohesiya, informativlik va integratsiya kategoriyalari bilan uzviy bog‘liqligi, uning subyektiv va obyektiv turlari, implisit va eksplisit ifodalanish shakllari misollar asosida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘zbek va jahon adabiyoti namunalarida retrospektiv unsurlarning qo‘llanishi tahlil qilinib, ularning badiiy-estetik ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijalari retrospeksiya va prospeksiyaning matn mazmunini chuqurroq anglash, vaqtlararo bog‘lanishni ta’minlash va o‘quvchi tafakkurini faollashtirishdagi muhim rolini tasdiqlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Galperin, I. R. (1981). Text as an object of linguistic study. Moscow: Nauka.
Chafe, W. (1994). Discourse, consciousness and time: The flow and displacement of conscious experience in speaking and writing. Chicago: University of Chicago Press.
Satarov M.A.. Matn lingvistikasi va vaqt kategoriyalari. – Toshkent: Fan, 2010.
Weinreich U.. Tempus: Besproyektnoe ispolzovanie vremeni v yazykax. – Moskva: Progress, 1970.
Verdaasdonk H.., Van Rees C.C.. Literary communication and reader response theory. – Amsterdam: North-Holland, 1983.
Halliday M.A.K.., Hasan R.. Cohesion in English. – London: Longman, 1976.
G‘ofur G‘ulom. Shum bola. – Toshkent: O‘zbekiston nashriyoti, 1983.
Cho‘lpon. Kecha va kunduz. – Toshkent: Sharq nashriyoti, 1991.
Yu.M.. Struktura xudozhestvennogo teksta. – Moskva: Iskusstvo, 1970.
