BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARINING TANQIDIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHDA MUAMMOLARNI HAL QILISH VA SAVOL BERISH USULLARINING ROLI
https://doi.org/10.5281/zenodo.20006521
Kalit so‘zlar
Tanqidiy fikrlash, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari, muammolarni hal qilish, savol-javob usuli, ta’lim jarayoni, fikrlash qobiliyati, qaror qabul qilish, tahliliy fikrlash, ijodiy fikrlash, mustaqil fikrlash, problem-solving activities, questioning method, think-pair-share, guruhli ishlash, interfaol metodlar, so‘rovga asoslangan ta’lim, dalillarni baholash, sabab-oqibat munosabatlari, reflektiv fikrlash, o‘quvchilar faolligi, pedagogik strategiyalar, ta’lim samaradorligi, ota-ona va o‘qituvchi roli.Annotasiya
Ushbu ilmiy ishda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining tanqidiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda savol-javob usulining va muammolarni hal qilish faoliyatlarining o‘rni batafsil o‘rganilgan. Tanqidiy fikrlash nafaqat ma’lumotlarni yodlash, balki o‘quvchilarni muammolarni tahlil qilish, mulohaza yuritish, dalillarni baholash va samarali qarorlar qabul qilishga o‘rgatish jarayonini o‘z ichiga oladi. Muammolarni hal qilish faoliyatlari, xususan, o‘quvchilarga real hayotdagi muammolarni yechish imkoniyatini berib, ularning ijodiy fikrlash va tanqidiy tahlil qilish qobiliyatlarini mustahkamlaydi. Tadqiqotda muammo yechish usullari, masalan, guruhli ishlash va “think-pair-share” kabi metodlar, o‘quvchilarning fikrlash jarayonlarini rivojlantirishi va natijada ular o‘zlariga mustaqil fikr bildirishga qodir bo‘lishi ko‘rsatilgan. Shuningdek, savol-javob usuli ta’lim jarayonining ajralmas qismidir va o‘quvchilarning fikrlash doirasini kengaytiradi. Bunday usul, o‘quvchilarga o‘rganayotgan mavzu bo‘yicha chuqurroq mulohazalar qilish, dalillarni tahlil qilish va qarorlar qabul qilishga yordam beradi. Masalan, o‘quvchilarga “Nima uchun bu sodir bo‘ldi?” yoki “Qanday yechimlarni taklif qilasiz?” kabi savollarni berish ularning sabab-oqibat munosabatlarini tushunishga va muammoni har tomonlama baholashga undaydi. Tadqiqotda shuningdek, tanqidiy fikrlashni rivojlantirishda ota-onalar va o‘qituvchilarning roli muhim ekanligi ta’kidlanadi, chunki ular o‘quvchilarni mustaqil fikr yuritishga va turli muammolarni kreativ tarzda hal qilishga rag‘batlantirishi zarur. Natijada, ushbu ilmiy ishda o‘quvchilarga tanqidiy fikrlashni rivojlantirish uchun muammolarni hal qilish faoliyatlari va savol-javob usullarini qo‘llashning ahamiyati ko‘rsatilgan. Bu usullar o‘quvchilarga nafaqat akademik muvaffaqiyatni ta’minlash, balki ularning kelajakdagi hayotlarida muvaffaqiyatli qarorlar qabul qilishga ham yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Marwa Yasien Helmy Elbyaly and Abdellah Ibrahim Mohammed Elfeyk, “The impact of problem-solving programs in developing critical thinking skills”, European Chemical bulletin, 2023
Nappi, Judith S. (2017). The Importance of Questioning in Developing Critical thinking. Delta Kappa Gamma Bulletin, 84(1),30 https://pdf4pro.com/view/the-importance-of-questioning-in-developing-critical-7e373b.html
Rice, Beth. Increasing Critical Thinking Skills of the Fourth Grade Student through Problem Solving Activities. 1992. Nova University
Ashley Cullins. 20 Sep. How to Teach Problem-Solving Skills to Children and Preteens. Big Life Journal. Biglifejournal.com
Durrington Research School. (2020, March 2). What does the evidence say about questioning? Retrieved from Durrington Research School (https://researchschool.org.uk/durrington/news/what-does-research-evidence-tell-us-about-effective-questioning)
Leming, M. (n.d.). 15 critical thinking questions for kids: Spark curiosity and problem-solving skills. The Hun School of Princeton. Retrieved from https://www.hunschool.org (https://www.hunschool.org/)
