LINGVISTIK GLOBALLASHUV VA TIL XILMA-XILLIGI MUAMMOLARI
https://doi.org/10.5281/zenodo.20005956
Kalit so‘zlar
globallashuv, lingvistik imperializm, til siyosati, til ekologiyasi, milliy identiklik, madaniy meros, ko‘p tillilik, raqamli lingvistika.Annotasiya
Mazkur maqolada lingvistik globallashuv jarayonlari va ularning zamonaviy jamiyat taraqqiyotiga ko‘rsatadigan ko‘p qirrali ta’siri tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — ingliz tilining global dominantligi sharoitida mahalliy tillarning qisqarish sabablarini aniqlash va til xilma-xilligini saqlash mexanizmlarini ishlab chiqishdir. Maqolada tilning milliy identiklikni shakllantirishdagi o‘rni, madaniy merosni asrashdagi ahamiyati hamda ijtimoiy barqarorlikka ta’siri alohida tahlil qilinadi. O‘zbekiston tajribasi misolida til siyosati, ta’lim tizimidagi islohotlar va jamiyatning ona tiliga bo‘lgan munosabati ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, lingvistik globallashuv nafaqat muloqotni osonlashtiradi, balki kichik tillarning "raqamli o‘limiga" ham sabab bo‘lishi mumkin. Yakuniy qismda milliy tillarni raqamli makonda rivojlantirish, ko‘p tillilikni rag‘batlantirish va lingvistik xavfsizlikni ta’minlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar majmuasi taqdim etilgan. Ushbu ish tilshunoslik, sotsiologiya va davlat boshqaruvi sohasidagi mutaxassislar uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
Inglehart, R. (1997). Modernization and postmodernization. Princeton University Press.
Shirmuhamedova, N. (2005). Falsafa va fan metodologiyasi. Toshkent.
Crystal, D. (2000). Language death. Cambridge University Press.
Fishman, J. A. (1991). Reversing language shift. Multilingual Matters.
UNESCO. (2010). Report on language diversity.
