AI VOSITALARI ORQALI GRAMMATIK XATOLARNI AVTOMATIK TAHLIL QILISHNING LINGVISTIK ASOSLARI
https://doi.org/10.5281/zenodo.19905360
Kalit so‘zlar
Sun’iy intellekt (SI); tabiiy tilni qayta ishlash (NLP); kompyuter lingvistikasi; morfologiya; sintaksis; pragmatika; agglyutinativ tillar; BERT.Annotasiya
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining zamonaviy tilshunoslik, xususan, grammatik xatolarni avtomatik aniqlash va tuzatish (GED/GEC) sohasidagi o‘rni tahlil qilinadi. Muallif tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) jarayonining asosiy bosqichlari sifatida morfologik, sintaktik va semantik tahlil usullarini batafsil yoritib bergan. Ayniqsa, o‘zbek tili kabi agglyutinativ tillarda morfema tahlilining o‘ziga xos murakkabliklari va ularning SI tizimlari tomonidan qayta ishlanishi masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada an’anaviy usullardan farqli o‘laroq, zamonaviy transformer arxitekturalari — BERT, GPT va T5 modellarining kontekstni anglashdagi ustunliklari ochib beriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
O.Q.Abduvosiqov. Tilda grammatik xatolarni aniqlashda sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalanish, 310-bet 2025.
Schweter S. BERTurk: BERT Models for Turkish. 2020.
Godwin-Jones, R. (2019). AI tools for language learning. Language Learning & Technology, 23(1), 4–11.
Abjalova M.A. Tahrir va tahlil dasturlarining lingvistik modullari /monografiya / Toshkent: Nodirabegim, 2020. – 176 b.
Peterson, James. Computer Programs for Detecting and Correcting Spelling Errors. 1980.
Ҳамроева Ш. Ўзбек тили муаллифлик корпусини тузишнинг лингвистик асослари: Филол. фан. бўйича фалсафа докт. (PhD) … дисс. автореф. – Қарши, 2018. – 52 b
