ARAB TILINI O‘QITISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKT - Sayed Mohammad Ahmad Korayem, (ARAB TILI GLOBALLASHUV DAVRIDA: INNOVATSION YONDASHUVLAR VA O‘QITISH METODIKASI MAVZUSIDAGI XALQARO ILMIY-AMALIY ANJUMAN, 2025)
Ushbu tadqiqot Arab tilini o‘rganishga bo‘lgan o‘sib borayotgan global qiziqish [1] va sun’iy intellekt (SI) va innovatsion texnologiyalar keltirib chiqargan texnologik o‘zgarishlarning chorrahasidagi asosiy ahamiyatni ta’kidlaydi. Tadqiqotning maqsadi: SI ilovalarining, masalan, Katta Til Modellarining (LLM) va chatbotlarning, arab tilini o‘rganuvchilarning to‘rtta asosiy til ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi pedagogik va amaliy ta’sirini keng qamrovli va qat’iy tahlil qilish, bunda talaffuz aniqligi va grammatik tushunishga e’tibor qaratiladi [2, 3]. Shuningdek, u mavjud tizimlarning texnik imkoniyatlari va arab tilining o‘ziga xos lingvistik va madaniy talablari o‘rtasidagi mavjud bo‘shliqni, shu jumladan algoritmik tarafkashlik bilan bog’liq axloqiy muammolarni baholashga intiladi [4, 5]. Tadqiqot aralash usullarga asoslangan bo‘lib, deskriptiv-analitik metodologiyadan va tegishli adabiyotlarning tizimli tahlilidan boshlanadi [3, 6]. U miqdoriy ta’sirni o‘lchashni (yutuqlarni baholash uchun statistik vositalardan foydalanish) و lingvistik ekspertlar bilan chuqur intervyularga tayanadigan sifat baholash usulini birlashtirgan amaliy asosni taklif qiladi, bu esa arab kontekstida aqlli modellarning madaniy va mantiqiy kompetentsiyasini ta’minlashga qaratilgan [7, 8]. Natijalar, SI ning til tashvishini kamaytiradigan va motivatsiyani oshiradigan, shuningdek, tezkor va shaxsiylashtirilgan fikr-mulohazalarni taqdim etadigan moslashuvchan o‘quv muhitlarini yaratishda sezilarli samaradorligini ko‘rsatishi kutilmoqda [3]. Biroq, tadqiqot strukturaviy muammolarni, eng avvalo, rivojlangan texnik infratuzilma zarurligini, arab tilining lingvistik murakkabligini avtomatlashtirilgan qayta ishlashdagi qiyinchiliklarni و modellarni arab o‘ziga xosligi va qadriyatlarini aks ettirmaydigan ma’lumotlar asosida o‘qitish natijasida kelib chiqadigan axloqiy va madaniy tarafkashlik xavflarini aniqlashi kutilmoqda [2, 4, 5]. Tadqiqot, arab tilini o‘qitishda SI ning maksimal samaradorligiga erishish uchun yuqori madaniy kompetentsiyaga ega arab til modellarini ishlab chiqishga sarmoya kiritish zarur degan xulosaga keladi [7].