BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARINING TANQIDIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHDA MUAMMOLARNI HAL QILISH VA SAVOL BERISH USULLARINING ROLI - Uktamova Ruxshona Utkir qizi (ZAMONAVIY LINGVISTIKADA GLOBALIZATSIYA, TIL SIYOSATI VA LISONIY IDENTIKLIKKA OID MUAMMOLAR VA YECHIMLAR MAVZUSIDAGI XALQARO ILMIY-AMALIY ANJUMAN, 2026)
Ushbu ilmiy ishda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining tanqidiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda savol-javob usulining va muammolarni hal qilish faoliyatlarining o‘rni batafsil o‘rganilgan. Tanqidiy fikrlash nafaqat ma’lumotlarni yodlash, balki o‘quvchilarni muammolarni tahlil qilish, mulohaza yuritish, dalillarni baholash va samarali qarorlar qabul qilishga o‘rgatish jarayonini o‘z ichiga oladi. Muammolarni hal qilish faoliyatlari, xususan, o‘quvchilarga real hayotdagi muammolarni yechish imkoniyatini berib, ularning ijodiy fikrlash va tanqidiy tahlil qilish qobiliyatlarini mustahkamlaydi. Tadqiqotda muammo yechish usullari, masalan, guruhli ishlash va “think-pair-share” kabi metodlar, o‘quvchilarning fikrlash jarayonlarini rivojlantirishi va natijada ular o‘zlariga mustaqil fikr bildirishga qodir bo‘lishi ko‘rsatilgan. Shuningdek, savol-javob usuli ta’lim jarayonining ajralmas qismidir va o‘quvchilarning fikrlash doirasini kengaytiradi. Bunday usul, o‘quvchilarga o‘rganayotgan mavzu bo‘yicha chuqurroq mulohazalar qilish, dalillarni tahlil qilish va qarorlar qabul qilishga yordam beradi. Masalan, o‘quvchilarga “Nima uchun bu sodir bo‘ldi?” yoki “Qanday yechimlarni taklif qilasiz?” kabi savollarni berish ularning sabab-oqibat munosabatlarini tushunishga va muammoni har tomonlama baholashga undaydi. Tadqiqotda shuningdek, tanqidiy fikrlashni rivojlantirishda ota-onalar va o‘qituvchilarning roli muhim ekanligi ta’kidlanadi, chunki ular o‘quvchilarni mustaqil fikr yuritishga va turli muammolarni kreativ tarzda hal qilishga rag‘batlantirishi zarur. Natijada, ushbu ilmiy ishda o‘quvchilarga tanqidiy fikrlashni rivojlantirish uchun muammolarni hal qilish faoliyatlari va savol-javob usullarini qo‘llashning ahamiyati ko‘rsatilgan. Bu usullar o‘quvchilarga nafaqat akademik muvaffaqiyatni ta’minlash, balki ularning kelajakdagi hayotlarida muvaffaqiyatli qarorlar qabul qilishga ham yordam beradi.